Detransitioners spreken — wat Lisa Littmans survey blootlegt

In 2021 publiceerde Lisa Littman een survey onder 100 mensen die medisch waren getransitioneerd en daar weer op terugkwamen. De data zijn ongemakkelijk voor de affirmatieve consensus: ruim de helft vond dat ze vooraf geen goede beoordeling kregen, en slechts een kwart liet hun zorgverlener weten dat ze waren gestopt.

Wie zijn de detransitioners?

Littman bevroeg 100 detransitioners — 69% biologisch vrouw, 31% biologisch man. De meesten waren jongvolwassen toen ze aan hun transitie begonnen. Vrijwel allen (96%) hadden cross-sex hormonen gebruikt.

Dit is geen marginale groep "die er nooit klaar voor was". Het is een groep die — net als de huidige patiënten — door professionele zorg is gelopen.

Waarom stopten ze?

De survey vroeg detransitioners naar hun redenen om te stoppen. Respondenten konden meerdere redenen kiezen:

• 60% voelde zich inmiddels meer op hun gemak met het eigen geboortegeslacht.
• 49% maakte zich zorgen over medische complicaties van de transitie.
• 38% kwam tot de conclusie dat hun dysforie werd veroorzaakt door iets specifieks, zoals trauma, misbruik of een psychische aandoening.
• 23% noemde homofobie of moeite om zichzelf als lesbisch, homo of bi te accepteren als reden voor de transitie en de detransitie.

Daarnaast meldde 37% trauma vóór het ontstaan van de dysforie, en zei 30% dat iemand anders hun had verteld dat hun gevoelens betekenden dat ze trans waren — en dat ze dat geloofden. Dysforie was bij veel van deze mensen geen op zichzelf staand verschijnsel.

Wat zorgverleners verzuimden

• 55% vond dat ze geen adequate evaluatie kregen van een arts of psycholoog vóór de start van de transitie.
• Sommige deelnemers meldden dat behandelaars hen onder druk zetten om medisch te transitioneren.

Dit wijst op meer dan "een paar verkeerde diagnoses": zorgverleners die onvoldoende onderzoeken en geen alternatieven aanbieden.

Wat het zorgsysteem daarna weet: weinig

Slechts 24% liet de zorgverleners die de transitie begeleidden weten dat ze waren gestopt. Officiële cijfers over detransitie zijn daardoor waarschijnlijk te laag. Veel detransitioners moeten zelf uitzoeken hoe ze hormonen veilig staken, hoe ze stem-, haar-, lichaamsproblemen aanpakken, en hoe ze omgaan met de psychologische impact van blijvende veranderingen.

Detransitioners worden in de affirmatieve communities vaak verstoten — "verraders", "TERFs", "ze waren nooit echt trans". Ze verliezen niet alleen hun lichaam zoals het was; ze verliezen ook de gemeenschap die ze hadden opgebouwd.

Wat dit betekent voor Nederlandse ouders

De Nederlandse genderpoli's claimen "zorgvuldige beoordeling". Ze publiceren geen detransitiecijfers. Ze publiceren geen lange-termijnfollow-up. Wie als ouder twijfelt aan de voorgestelde route voor zijn kind, kan deze Littman-data gebruiken als gespreksstof: vraag de zorgverlener om de Nederlandse equivalente cijfers. Vraag hoeveel detransitioners zij zelf in zorg hebben gehouden. Het antwoord — meestal "we volgen ze niet" of "we zien ze nauwelijks" — is zelf bewijs.

Voor wie nu in detransitie zit

Detransitioners in Nederland kunnen terecht bij internationale netwerken zoals Post-Trans en bij Deouders.nl. Genspect heeft een specifieke detransitioner-resource. Niemand hoeft dit alleen door te maken — ook al fluistert het affirmatieve circuit nog steeds dat detransitioners "extreem zeldzaam" zijn.

Bron: Lisa Littman (2021), "Individuals Treated for Gender Dysphoria with Medical and/or Surgical Transition Who Subsequently Detransitioned: A Survey of 100 Detransitioners", Archives of Sexual Behavior 50, 3353–3369. Aanbevolen door Cardinal Support Network in hun Detransition & Recovery-resources.