De Finse COHERE-richtlijn (2020) — therapie eerst

Finland was in 2020 het eerste land dat zijn nationale richtlijn voor minderjarigen met gendervragen aanscherpte. Het Finse "Council for Choices in Health Care" (COHERE) concludeerde: psychotherapie is eerstelijnsbehandeling, niet blokkers. Een mijlpaal die veelal werd genegeerd in Nederland.

Wat de richtlijn concludeert

COHERE — de Finse equivalent van het Zorginstituut — keek naar de literatuur en de ervaringen van de Finse genderklinieken. De conclusies:

• Psychotherapie en psychosociale ondersteuning zijn eerstekeuzebehandeling.
• Puberteitsblokkers zijn alleen onder strikte voorwaarden en bij langdurige, vroeg ontstane dysforie acceptabel.
• Late-onset dysforie bij tieners (vooral meisjes) is een ander beeld — voor deze groep geldt grote terughoudendheid met de medische route.
• Co-voorkomende problemen — autisme, eetstoornissen, depressie — moeten eerst behandeld worden.

Finland behandelde sinds 2011 ook minderjarigen volgens het Nederlandse model. Dat juist Finland in 2020 al bijstuurde, gaf een duidelijk signaal.

Wat dat betekent voor ouders

• De Finse data wijzen erop dat veel tieners — vooral meisjes — beter geholpen zijn met therapie dan met medicatie.
• "Mijn kind moet snel blokkers want anders is het te laat" is geen uitspraak die door de Finse richtlijn wordt gedragen.
• De Finse aanpak — co-morbiditeit eerst, therapie inzetten — is in Nederland nog niet standaard, maar mag worden gevraagd.

Praktische stappen

1. Vraag of uw behandelaar bekend is met de Finse COHERE-richtlijn.
2. Vraag waarom Nederland geen vergelijkbaar pad heeft gekozen, terwijl Finland en Zweden dat wel deden.
3. Vraag actief naar psychotherapie als eerstelijnsoptie.